Kaders voor ‘Wijkse uiterwaarden’ op 17 september ter bespreking naar de gemeenteraad

WIJK BIJ DUURSTEDE Als er ergens talrijke kinken in de kabel zijn geweest, dan is het wel in het slibstortproject de Bosscherwaarden dat al sinds 2012 in Wijk bij Duurstede speelt. De initiatiefnemer leverde de benodigde documenten maar niet in, waardoor bij de gemeente de besluitvorming niet van de grond kwam. Dit voorjaar heeft het project, dat in handen is van SP wethouder Brouwer, een slinger gekregen. Qua taal heeft het een metamorfose ondergaan - het project en de processen kregen een andere naam, wat de transparantie niet ten goede komt. Op 17 september staat het als themasessie op de agenda van de Wijkse gemeenteraad.

Sinds de samenwerkingsovereenkomst van 2013 tussen de gemeente en baggeraar Van Wanrooij, hangt het onderwerp al ruim 10 jaar boven de markt. Daarom stelde de Wijkse wethouder Vreeswijk in december 2021 een ultimatum: de baggeraar moest de stukken voor 1 februari 2022 inleveren, zo niet, dan ging de samenwerkingsovereenkomst in de prullenbak. Net op de valreep, echt 2 voor 12, werden de stukken aangeleverd door de Rijn Delta Groep, die het initiatief van Van Waning overnam. 

TALLOZE PARTIJEN AAN TAFEL

De afgelopen maanden is de gemeente bezig om kaders te formuleren waar deze baggeraar zich aan moet houden. Dit doet de gemeente overigens niet alleen, talloze partijen zijn aan tafel geschoven. In de projectgroep zitten naast de Rijn Delta groep, de provincie Utrecht, Rijkswaterstaat, de Regionale Uitvoeringsdienst, Hoogheemraadschap de stichtse Rijnlanden, Staatsbosbeheer, het Utrechts Landschap - en de gemeente Wijk bij Duurstede.  

MAG RAAD ALLEEN TEKENEN BIJ HET KRUISJE?

Dat zoveel gemeente overstijgende belangen al vertegenwoordigd zijn in het project, geeft nog meer spanning bij de gemeenteraad: hebben zij überhaupt nog wel iets te zeggen? Deze vraag kwam in 2019 ook al aan de orde. Toen had de gemeenteraad te horen gekregen dat de gemeente schadeclaims om de oren kon krijgen als er een bepaalde motie in de gemeenteraad op tafel zou komen. SP’er Frans van de Tol zei hierover tijdens de behandeling van die motie op 10 december 2019: ,,Wij zijn huiverig over slibstort en we zijn nog steeds tegen. Deze motie is een slap aftreksel van wat we hadden willen indienen - de gemeente zit namelijk dieper in het web van de initiatiefnemer dan is aangegeven. Bij een zwaardere motie krijgen wij mogelijk een claim aan de broek. Wij ervaren dat, alsof de lokale politiek moet zwijgen. Daarom willen wij nu een duidelijk signaal afgeven, we willen het niet zover laten komen dat we aan het einde moeten tekenen bij het kruisje. Er wordt ons gezegd dat wijzigingen onmogelijk zouden zijn.” 

11 JUNI KADERS VOOR EERST GEPRESENTEERD

Na 2022 bleef het opnieuw langere tijd stil. Tot 11 juni 2024, op deze datum was er voor de raadsfracties een themasessie ingepland. Daar bleek een zaal vol te zitten met mannen vanuit bovengenoemde partijen uit de projectgroep, die een presentatie hadden voorbereid. Die avond was er nauwelijks tijd voor inbreng vanuit de fracties. Daarom besloot de raad het onderwerp over de zomer heen te tillen. Vandaar dat er op 17 september om 19:30 uur opnieuw een themasessie is over dit onderwerp. Ditmaal is er 2 uur tijd ingeruimd. Het staat op de agenda als ‘Wijkse waarden’. (Wijks Nieuws gebruikt bij voorkeur de term ‘Wijkse uiterwaarden’.)

NATUURONTWIKKELING

Hoofdmoot van het voorstel over de kaders is het eindbeeld dat de Bosscherwaarden na de werkzaamheden als natuurgebied wordt ingericht, dat is het frame; de dagrecreatie van de Gravenbol wordt verplaatst richting de stad - beter bekend als het Stadsstrand; het hondenlosloopgebied van de Gravenbol wordt verplaatst; ook op de Gravenbol komt natuur. Overigens, het blijft ook in de toekomst mogelijk om in de Gravenbol te wandelen en te varen. Dat is de projectomschrijving in een notendop.

ZANDWINNING EN SLIBSTORT

Veel woorden worden gewijd aan de inrichting als natuur, daar vallen termen als: ‘rivier en aangetakte plas’, ‘droog schraalland op de hogere overwal’, ‘glanshaverhooiland’, ‘kruiden-en faunarijk grasland en struweel’. Heel veel details zijn op dit niveau bekend. Dit klinkt mooi en aantrekkelijk, maar wat zit er in de bodemlaag hieronder, die van elders is aangevoerd? Want er is niet alleen sprake van natuurontwikkeling. Eerst is er jarenlang een fase van zandwinning. Een industrieel proces met over het water en de weg veel aanvoer en afvoer van zand en slib. Zandwinning heet inmiddels ‘winning van bouwgrondstoffen’. Slechts twee zinnen zijn gewijd aan het terugstorten van iets wat eerder nog ‘vervuild slib’ heette - en dat inmiddels ‘aanvulspecie’ wordt genoemd. Voor de kwaliteit van het aanvulspecie is geen kader opgesteld. Behalve dan het uitgangspunt dat het hele project aan wet-en regelgeving moet voldoen. Ook komt er geen controlesysteem van het aangevoerde materiaal dat in de Bosscherwaarden terechtkomt en de bodem gaat vormen. 

TIJDSDUUR IS GEEN KADER

Opvallend is ook dat er geen kader is over hoelang de winning mag gaan duren - eerder was dit 8 jaar en dit werd later verlengd tot 12 jaar. Binnen deze kaders lijkt er nog geen richting te liggen over een termijn. Alleen dat hierover nog een afspraak wordt gemaakt in een overeenkomst tussen RDG en de gemeente. 

GOEDE AFSPRAKEN OVER SAMENHANG EN VOORTGANG

Belangrijk kader is de samenhang van alle onderdelen van het project de ‘Wijkse uiterwaarden’. Dat kader stelt dat de Bosscherwaarden per fase wordt ingericht als natuurgebied en na afronding van de betreffende fase, afhankelijk van het inrichtingsplan, opengesteld. Een opvolgende fase, dus na de eerste fase van de Bosscherwaarden, mag RDG pas starten nadat de oeverrecreatievoorzieningen in Gravenbol zijn verplaatst en nadat dit gebied als natuur is ingericht. Dus eerst zaken afronden, dan pas door naar de volgende fase. Dat staat helder in de kaders.