Cothen 900: met een ‘volksgericht’ werd dood dienstbode gewraakt

In de aanloop naar de feestelijkheden rond Cothen 900 beantwoordt dr. Kees Vernooij vragen over de historie van het jubilerende dorp. Deze week een vraag van Bert Melief: ,,Ik heb wel eens iets horen vertellen over een soort opstand in Cothen; een Volksgericht. Wat was de aanleiding voor zo’n niet-Cothens oproer ?”    

Het pand waaruit de familie werd weggejaagd - Kees Vernooij

Beste Bert, een echt oproer en, daar heeft u gelijk in, heel niet-Cothens. Veel Nederlandse dagbladen spraken in de periode 20-23 januari 1933 over het Volksgericht in Cothen. Een krant sprak zelfs van een ‘Ouderwetsch Volksgericht’!

Wat was het geval? Een familie die als lastig voor haar personeel bekend stond, werd na de zelfmoord van een ‘Duitsche dienstbode’ door Cothenaren het dorp uitgejaagd. Ter informatie: in de begin jaren dertig van de 19e eeuw werkten veel Duitse meisjes vanwege de grote armoede in Duitsland in Nederland als dienstmeisje.

De familie verdacht het meisje van kleine diefstallen. Het meisje had zich bij de burgemeester erover beklaagd dat ‘meneer’ haar een klap had gegeven. Meneer ontkende en volgens de burgemeester viel bij haar niet het minste spoor van mishandeling waar te nemen. De volgende dag liet meneer rijksveldwachter Van de Mispel komen en klaagde hij het dienstmeisje aan voor diefstal. De politieman vond in haar tas enkele voorwerpen die mevrouw als haar eigendom herkende.

Enkele uren later werd het meisje vermist en bleek dat zij zich in de Kromme Rijn naast het huis had verdronken. Toen men dit in het dorp vernam, ging een vijftigtal Cothenaren gerechtigheid halen, waarbij het niet bij woorden bleef: men gooide namelijk de ruiten van alle ramen van het huis in. De burgemeester en de veldwachter maakten hier een einde aan, maar een dag later werd weer door Cothenaren het bombardement van stenen op het huis hervat.

De bewoners van het pand vluchtten het dorp uit en kwamen er niet meer terug. Het pand werd verkocht en in twee delen opgesplitst. In een deel vestigde Hein Verkerk zich als caféhouder.

Bericht uit de media in 1933 - Kees Vernooij