Liefdesbrieven van een kampbeul

BUNNIK Journalist Rik Kuiper werkte 7 jaar aan het boek ‘Liefdesbrieven van een kampbeul’. In 2017 stelde hij bij het NIOD (Instituut voor Oorlogs-, Holocaust en Genocidestudies) de vraag wat het interessantste was dat was binnengekomen. Zonder twijfel waren dat de liefdesbrieven van een kampbeul. Kuiper startte zijn onderzoek, spitte door de oorlogsarchieven, las alle 270 liefdesbrieven en reisde samen met de zoon van kampbeul Willem van der Neut, Fokko, naar Duitsland om de geschiedenis te achterhalen. Pas enkele jaren geleden kwam het hele verhaal boven water en werd Fokko geconfronteerd met de wandaden van zijn vader.

door Lia van der Heijden

De ouders van Willem van der Neut: Koenraad en Cornelia woonden vanaf 1942 in Bunnik aan de Groeneweg. Vader Koenraad was jarenlang spoorwegwachter en moeder Cornelia een fanatiek lid van de NSB. Na de oorlog gingen er geruchten rond in Bunnik dat zoon Willem na zijn ontsnapping uit de koepelgevangenis in Breda en vlucht naar Duitsland stiekem op bezoek zou zijn geweest bij zijn ouders aan de Groeneweg. Of deze geruchten op waarheid berusten is niet meer te achterhalen, wel is bekend dat zowel de burgemeester, de dominee als de pastoor het gratieverzoek van de ouders aan koningin Juliana ondersteunden om de doodstraf van Willem om te zetten in levenslang. Uiteindelijk werd dit verzoek gehonoreerd na jarenlange procedures en kreeg Willem gratie. Zijn straf werd omgezet in een levenslange gevangenschap. 

ONTSNAPPING

Tijdens zijn hechtenis schreef hij 270 liefdesbrieven aan zijn geliefde Erika, deze brieven zijn in de archieven van het NIOD terug te vinden. Van der Neut ontsnapte in 1952 op wonderbaarlijke wijze samen met zes andere oorlogsmisdadigers uit de Koepelgevangenis in Breda en leefde tot zijn overlijden in 1982 onder een schuilnaam in Duitsland. 

Hoe kan een doodgewone jongen uitgroeien tot een beul? Deze vraag stelde Rik Kuiper zich tijdens het uitgebreide onderzoek wat hij deed naar Willem van der Neut. Lag de oorzaak in de opvoeding, of leidden zijn afschuwelijke ervaringen aan het Oostfront er toe dat van der Neut een grens overging en in 1947 bekende dat hij, op zeer wrede wijze, in Kamp Amersfoort te werk was gegaan. 

ZOON FOKKO

 In kamp Amersfoort leerde van der Neut ook zijn latere geliefde Erika kennen, zij kregen een relatie. Hun zoon Fokko werd na zijn geboorte onder de eigen naam van Erika ‘Lüschen’ ingeschreven. Fokko kwam als klein kind op bezoek bij zijn vader in de gevangenis, maar kreeg te horen dat zijn vader daar ,,moest werken”. Over het verleden wilde moeder Erika niet praten, hij moest naar de toekomst kijken. 

GRUWELDADEN

Jaren later, kwam Fokko bij toeval in contact met een medewerker van het kamp. Hij ontdekte waarom zijn vader gestraft was. Samen met Rik Kuiper ging hij terug in het verleden en achterhaalde stukje bij beetje de gruweldaden die zijn vader gepleegd had. 

Het is makkelijk om zwart/wit naar dingen te kijken, alles heeft nuances. je kunt kinderen niet afrekenen op de daden van hun ouders.

Rik: ,,Fokko is blij met het boek en opgelucht dat hij er met zijn kinderen over kan praten, hij is in het reine gekomen met zijn verleden. Hij is zijn hele leven bang geweest dat hij afgerekend zou worden op de daden van zijn ouders.” Kuiper: ,,Het is makkelijk om zwart/wit naar dingen te kijken, alles heeft nuances. je kunt kinderen niet afrekenen op de daden van hun ouders.”

Deze geschiedenis geeft aan hoe de oorlog tot in generaties doorwerkt, dit boek is aangrijpend van begin tot eind.

Journalist Rik Kuiper schreef 7 jaar aan het boek ‘Liefdesbrieven van een kampbeul’.