Ecoloog Wim Verheugt wandelt door het Natura2000-gebied bij Overlangbroek.
Ecoloog Wim Verheugt wandelt door het Natura2000-gebied bij Overlangbroek. RTV Utrecht

Natuurgebied in gevaar door teveel stikstof en te weinig water: ‘We hebben afgesproken dat we dit beschermen’

2 december 2022 om 17:00 Natuur en milieu

LANGBROEK Het gaat niet goed met het Natura2000-gebied bij Overlangbroek. ,,Als we niet snel ingrijpen, dan blijft er niets van over”, zegt ecoloog Wim Verheugt. Hij schreef samen met een Utrechtse collega-ecoloog een rapport over het essenhakhoutbos vlak bij de Utrechtse Heuvelrug. 

,,Kijk, hier groeien normaal gesproken bijzondere mossen. Nu zijn er alleen maar bramen, die overwoekeren alles.” Bij elk sprietje, bij elke boom stopt Wim Verheugt. Hij is fervent vogelaar, maar vooral ecoloog. Acht jaar geleden keerde hij terug naar de regio, na omzwervingen over de hele wereld. Verheugt blikt terug op een lange internationale carrière. Volgens zijn biografie is hij ‘specialist in energy and agriculture transitions’. Hij begeleidde Chinese delegaties om duidelijk te maken dat ze hun bossen beter moeten onderhouden, reisde als adviseur met Nederlandse politici en woonde in Nepal, Indonesië en Engeland.

Nu bekommert hij zich om zijn directe omgeving, in de werkgroep Krommerijn-Corridor die zich inzet voor “de bescherming, het herstel en de versterking van het cultuurhistorisch landschap”. In die hoedanigheid schreef hij het rapport dat afgelopen zomer uitkwam.

DUUR ONDERHOUD ,,Kijk”, zegt Verheugt, lopend langs het hek van het essenhakhoutbos. ,,Deze afzetting heeft Staatsbosbeheer hier goed neergezet, zo kunnen de herten niet aan de bomen zitten.” Maar hij somt vooral op wat er niet goed gaat. ,,Het liefst wil de provincie af van het onderhoud van dit essenhakhoutbos. Want het kost veel geld. Alleen gaat dat niet zomaar, want we hebben binnen de EU afgesproken dat we dit stuk natuur beschermen en in stand houden.”

In 2004 wees Nederland de natuurgebieden aan die binnen de EU beschermd moeten worden. Dit essenhakhoutbos kwam op de lijst. ,,Je hebt hier essen, elzen en op de stoven van de bomen groeien bijzondere mossen die zeer zeldzaam zijn. En paddenstoelen. Essenhakhout werd vroeger voor van alles gebruikt, als hout voor hakbijlen, schoppen en wielen voor koetsen bijvoorbeeld. Het is eeuwenoud, 900 jaar geleden begonnen de bisschoppen het land hier in de regio al te ontginnen.” 

De provincie zegt helemaal niet van het essenhakhoutbos af te willen, zegt een woordvoerder. De provincie beaamt het bijzondere karakter van het bos, maar is het niet eens met de bevindingen van Verheugt. ,,Dit essenhakhout op voedselrijke kleigronden vormt een in Europees opzicht zeldzaam bostype”, aldus de woordvoerder. Dat Natura2000-status is dan ook terecht vindt de provincie. Voor het onderhoud is voldoende geld beschikbaar, ook al is het relatief duur.