Vooruitlopend op de Spreidingswet ruziet gemeente Wijk bij Duurstede met provincie Utrecht over mogelijke asielboot in de Dode arm

WIJK BIJ DUURSTEDE De gemeente Wijk bij Duurstede ziet mogelijkheden voor een asielboot in de Dode arm van de Nederrijn. Vanwege natuurwaarden is de provincie hier echter op tegen. De provincie ziet de Stadshaven als beter alternatief voor de opvang van 80 tot 100 asielzoekers. Dit is voor het Wijks college onacceptabel en daarom schreef het een brief op hoge poten. Het laatste woord is hier nog niet over gezegd. Belangrijk nieuws in een week waarin de Eerste Kamer twee dagen debatteert over de Spreidingswet. 

door Kuun Jenniskens

Toen begin 2023 bleek dat de Spreidingswet eraan zat te komen, besloot de gemeenteraad in februari van dat jaar tijdens een besloten sessie om niet een verplichting vanuit de Rijksoverheid af te wachten. De gemeenteraad wil zelf keuzes kunnen maken en de randvoorwaarden bepalen. De verwachting van waaruit Wijk bij Duurstede haar onderzoek heeft gedaan, is dat het 80 tot 100 asielzoekers zou moeten opvangen. 

ASIELBOOT GAAT NIET TEN KOSTE VAN WONINGEN

De gemeenteraad besloot een asielboot te onderzoeken, omdat dit als voordeel heeft dat de opvang dan niet ten koste gaat van de toch al schaarse huurwoningen. Van de tien locaties die zijn onderzocht komt de Dode arm van de Nederrijn als beste uit te bus. De afstand van hier naar de stad is ongeveer 1 kilometer. De locatie voldoet hiermee aan de eisen van het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers, het COA.

NATURA 2000 BIJ DODE ARM

Maar de provincie steekt een spaak in het wiel, omdat het plan strijdig is met Natuurwetgeving. De Dode arm is een aftakking van de Nederrijn in de Lunenburgerwaard en dat is een Natura 2000 gebied. 

In de Dode arm zijn drie opties bekeken, allen nabij de jachthaven en watersportvereniging ‘Rijn en Lek’. De mogelijke komst van een asielboot zal ook voor hen de nodige gevolgen hebben.

STADSHAVEN ONACCEPTABEL

De provincie Utrecht heeft de gemeente laten weten dat een mogelijke asielboot dan maar in de Stadshaven moet komen te liggen, maar hier is het Wijkse college mordicus op tegen. Past de omvang van een dergelijk schip wel bij andere schepen in de haven? - is een prangende vraag. Een woordvoerder van de gemeente zegt hierover: ,,De Stadshaven is voor ons geen geschikte locatie gezien het (op 7 november 2023 vastgestelde) nieuwe ontwerpbestemmingsplan en beeldkwaliteitsplan. Een aanmeerplek voor een asielzoekersschip komt niet overeen met het bestaande beleid en met de beoogde plannen. Ook de toeristische functie van de Stadshaven als op- en afstappunt voor pleziervaart speelt een rol bij de afweging. Onze gemeente heeft gezocht naar een locatie die zowel recht doet aan de behoeften en belangen van Wijkenaren en bezoekers, als aan die van vluchtelingen.”

DAN MAAR NIET

Omdat het Wijkse college de Stadshaven een onacceptabele optie vindt, moet de provincie dan maar afzien van asielopvang op een schip in Wijk bij Duurstede. Dan maar niet. In een brief van 8 december 2023 schrijft het college aan de provincie dat de provincie “een meer brede afweging zou moeten maken, in plaats van zich blind te staren op regelgeving. Het belang van opvang voor vluchtelingen als groot maatschappelijk vraagstuk zou moeten prevaleren”, aldus het Wijkse college. Gevolg van deze brief op poten is dat het Wijkse college door de provincie Utrecht is uitgenodigd voor een gesprek.

OPVANG BLIJFT URGENT

Volgens de woordvoerder verandert de gemeente haar opstelling niet door de verkiezingsuitslag van 22 november: ,,De opvang van de reeds in Nederland aanwezige asielzoekers is en blijft een urgent probleem. De verkiezingsuitslag doet daar niets aan af. Op basis van de Spreidingswet kunnen gemeenten, na invoering, verplicht worden tot de opvang van asielzoekers. Onze verwachting is dat Wijk bij Duurstede meerjarig ongeveer 80 à 100 asielzoekers moet gaan opvangen. Gezien de overvolle asielcentra in onder andere Ter Apel en het gebrek aan opvanglocaties is asielopvang in Wijk bij Duurstede een reële optie.”

De Spreidingswet regelt dat gemeenten verplicht kunnen worden tot de opvang van asielzoekers en statushouders. Zij moeten beter over het land worden verspreid. Dit omdat een aantal gemeenten overduidelijk meer opvangplekken realiseert dan andere gemeenten - sommige gemeenten doen helemaal niks. Na het vallen van het kabinet werd de Spreidingswet niet controversieel verklaard omdat de situatie in Ter Apel liet zien dat de nood hoog is. De Spreidingswet is door de Tweede Kamer aangenomen. In de nieuwe samenstelling van de huidige Tweede Kamer zou de Spreidingswet het niet hebben gehaald. Op moment van schrijven van dit artikel is niet helder hoe de stemverhouding in de Eerste Kamer gaat uitpakken en of de Spreidingswet zal worden aangenomen. De stemming zal afhangen van twee partijen die niet in de Tweede Kamer zijn vertegenwoordigd en dat zijn 50 plus en OPNL, de laatste is een samenwerkingsverband van regionale partijen. 

Update 16 januari: in een vorige versie van dit artikel was te lezen dat de Eerste kamer deze week stemt over de Spreidingswet. Maar dat moet zijn dat de Eerste Kamer debatteert over de Spreidingswet. Op dinsdag 23 januari wordt er gestemd.