Wijk Toen: Vakantietijd

WIJK BIJ DUURSTEDE Maandelijks kijken we met Norma Mulder van de Historische Kring terug op het Wijk bij Duurstede van toen. Nu over vakantie, al was dat gewoon werken.

Norma Mulder/Historische Kring

Juli, de scholen in Wijk bij Duurstede sluiten de deuren voor de Grote Zomervakantie. Heerlijk, 6 weken vrij, op stap, in eigen land naar bos, zee of heide of verder weg naar bergen, goudgele stranden en zonovergoten idyllische stadjes. Vakantie... we zijn er aan toe. Valt het niet onder de mensenrechten?? Zo lijkt het anno 2018 wel een beetje. Maar het fenomeen vakantie is nog helemaal niet zo oud. Pas in de florissante jaren 60 en 70 van de vorige eeuw ging men steeds meer op vakantie, vaak met een tent of caravan en ook vaak in eigen land, of Luxemburg, Frankrijk en later Spanje en Italië. Voor 1950 hadden de scholen weliswaar in de zomer een lange 'zomerstop', maar in de arbeidsovereenkomsten (zo die er al waren) was geen 'vakantie' opgenomen. We spreken met Wijksen en Wijkenaren over hun 'Vakantie Toen'.

ALTIJD WERK TE DOEN "Welnee meissie," vertrouwde de goedlachse, 96-jarige Riek Pardoel mij toe, toen ik haar vroeg of ze in haar jeugd op vakantie ging. "We kenden het woord niet eens. Er was altijd werk te doen. Ik was de oudste in een gezin met 9 kinderen. Mijn vader had vast werk bij een wegenbouwer als walsmachinist. Dat ging meestal gewoon op de fiets. Dan fietste hij 's morgens vroeg naar bijvoorbeeld De Bilt, werkte de hele dag en fietste 's avonds weer terug. Toen ik jong was had hij geen vakantie. Als wij vrij waren van school, had mijn moeder geregeld dat we konden kersen plukken, bessen trekken of bij iemand in de huishouding helpen. Als oudste was er ook veel voor mij te doen in ons eigen gezin. Maar je hoort mij niet klagen, want we wisten niet beter en ik had heel lieve ouders en kijk terug op een gelukkige jeugd."

OP STAP MET PAARD VAN DE STEENFABRIEK Ook Jan van Schaik (79), Arnold Vernooy (78) en Jo Oteman (85) gingen als kind niet op vakantie. Kinderen werden in de schoolvakantie gewoon ingezet bij allerlei werkzaamheden. Zoals iedereen in Wijk hebben zij ook veel 'baantjes' gehad in de fruitteelt. "Je miste op vakantie gaan ook niet," aldus Jan van Schaik, "want niemand ging." Jo vult aan: "En er waren genoeg dingen te beleven. Mijn vader had een eigen landje waarop groente en fruit verbouwd werd. Daar was in de zomer altijd werk. Mijn vader was bouwer op de steenfabriek en mocht – als bijverdienste – voor de 15 paarden zorgen. Die stonden bij ons in een weilandje. Eén keer per jaar leenden mijn ouders een kleine Tilbury van Marsman en een paard van de steenfabriek. Met dit span reden we – de hele weg luid zingend – naar Amerongen, waar een tramhalte was. Daar werd het paard gestald en de Tilbury neergezet bij de uitspanning. We reisden verder met de tram naar het Ouwehands Dierenpark in Rhenen waar we ons een dag prima vermaakten, vooral in de speeltuin. Moeder had zelf brood gebakken. De koffie werd ook meegenomen net als de aanmaaklimonade. En wij hadden de dag van ons leven!"

FAMILIEBEZOEK, KERSENETEN, KERMIS EN SCHIPHOL Arnold herinnert zich ook vooral dat er in de schoolvakantie gewerkt moest worden. Ook had hij een gehandicapt broertje waar hij vaak op moest passen. Als 'uitjes' herinnert hij zich de speeltuin in Doorn, Ouwehands en de Pyramide van Austerlitz. "Maar als we weggingen was het toch meestal naar familie." Jan: "Wij fietsten in de kersentijd naar familie op de Tuurdijk in 't Goy. Die hadden een kersenboomgaard en dus gingen we daar kerseneten. " Allemaal herinneren ze zich de jaarlijkse kermis in de laatste week van juli, een hoogtepunt voor het hele stadje. Iedereen had extra verdiend in de fruitpluk. Jan: "Heel bijzonder voor ons was het uitje in de 'zeilen vrachtwagen' van Pisano kort na de oorlog naar Schiphol om vliegtuigen te kijken. Dat was zeer indrukwekkend."

VAKANTIE IN HET WIJK VAN NU Er is vanaf de jaren 60 heel wat veranderd. Riek, Jan, Arnold en Jo hebben later genoten van vakanties: kamperen, zeilen, duiken, toeren door Nederland en verre buitenlandse reizen. Omdat ze ook andere tijden hebben meegemaakt vinden ze het niet vanzelfsprekend. "En daardoor genieten we nu dubbel."