Wijk Toen: de post

WIJK BIJ DUURSTEDE Vanaf het moment dat de postzegel 'uitgevonden' werd (rond 1850) en de organisatie van de postbezorging een gezicht kreeg, waardoor informatie snel, betrouwbaar en betaalbaar overal ter wereld bezorgd kon worden, werden post (en later telegraaf) diensten wereldwijd zeer machtige, meestal nationale organisaties. Vanaf het midden der 19e eeuw werden imposante post- en telegraafkantoren gebouwd, waarvan er nu veel een monumentenstatus hebben.

Norma Mulder/Historische Kring 

LANDELIJK Vanaf het moment dat mensen konden schrijven zijn er 'brieven' (lang geleden kleitabletten of wasplaten) als communicatiemiddel gebruikt. Heel lang was er geen officiële organisatie. Brieven werden meegegeven aan reizigers tegen betaling. De Franse overheersing eind 18de eeuw, bracht ons ook een aantal goed georganiseerde landelijke organisaties, zoals de officiële bevolkingsregistratie. Maar ook de landelijke organisatie van de Posterijen vanaf 1799. In eerste instantie gebeurde dat in grotere steden. Op het platteland regelden de gemeentes het nog lang zelf. Rond 1850 was het postkantoortje in Wijk gewoon bij iemand thuis. Het eerste officiële postkantoor in Wijk bij Duurstede (onder beheer van de nationale PTT) werd pas in 1871 gerealiseerd. Toen besloot de Magistraat (B&W) tot de 'oprigting van een Telegraaf' aan de Muntstraat 16. Dit zou op kosten van de gemeente, geraamd fl 4700,- verbouwd worden tot Post- en Telegraafkantoor, het zou ook de woning van de directeur worden. Het verliep niet helemaal vlekkeloos. In 1872 werd het nieuwe kantoor geopend, maar er was veel gedoe rond het plaatsen van de telegraafpalen. Ook had men vergeten een privaat (wc) te installeren.

KLOOSTER LEUTERSTRAAT In 1881 liep het huurcontract van de gemeente met het Rijk af. Het post- en telegraafkantoor had ook meer ruimte nodig. De gemeente bood een nieuwe locatie aan aan de Klooster Leuterstraat voor een huurprijs van fl 400,- per jaar. Een prominente plek, waar de Wijkse tram een 'halte postkantoor' had. De gemeente heeft tot 1937 het gebouw verhuurd aan het Rijk. De Rijksgebouwendienst wilde het contract toen niet verlengen en na veel onderhandelen kocht de toenmalige beheerder, G.M. van de Burgt het gebouw voor fl 4300,-. V.d. Burght was heel lang kantoorbeheerder van de PTT in Wijk bij Duurstede. In 1966 werd Piet Klaase uit Sprang-Kapelle de nieuwe kantoorbeheerder. Henk Huisman begon rond 1968 bij het postkantoor. Hij vertelt: "Met mijn ouders verhuisde ik van Amsterdam naar Wijk bij Duurstede. In Amsterdam was ik al naar de postschool geweest. Postbesteller was een respectabel beroep en je was Rijksambtenaar. Je leerde daar alles over posttarieven, aangetekende stukken etc. Toen ik begon aan de Klosster Leuterstraat waren we met 4 bezorgers. Al snel werden dat er meer door uitbreiding van de wijken De Engk en De Heul. 's Morgens om 6.00 uur sprak je je collega's even, daarna gingen we de weg op. Daarvoor had al iemand de zes brievenbussen geleegd. In die tijd was het nog zo dat je als postbezorger de eed af moest leggen en een uniform moest dragen. Met de invoering van de postcode eind jaren 70 veranderde er wel het een en ander, vooral met het sorteren van de post." Huisman maakte diverse verhuizingen mee en ook de privatisering van de Post in 1989, waardoor hij geen ambtebaar meer was. Hij stopte in 2006 met zijn loopbaan bij de post.

VERHUIZINGEN Toen Piet Klaase begon aan de Klooster Leuterstraat runde hij het kantoor met juffrouw Tollenaar als lokettiste en vier postbestellers. In de jaren 70 breidde Wijk snel uit en het kantoor werd te klein. De planning was dat te bouwen, samen met andere publieke gebouwen (bibliotheek, artsenpost, woningbouwvereniging) aan de Karel de Grotestraat. Omdat dit nog even zou duren, werd rond 1970 een noodpostkantoor betrokken op de hoek van het Kostverlorenpad/Achterstraat. Volgens Henk Huisman is hier zo'n zeven jaar gewerkt. Rond 1978 werd het gloednieuwe, moderne postkantoor aan de Karel de Grotestraat in gebruik genomen. Ook dit gebouw was al snel te klein en er volgden ettelijke uitbreidingen. Het maakt ook nogal wat uit of de post bezorgd moet worden bij zo'n 4000 mensen of in de gemeente Wijk (met Cothen en Langbroek) met ongeveer 24000 inwoners. Inmiddels is door de enorme digitale revolutie, waardoor vrijwel alle communicatie per internet gebeurt, de post als belangrijkste communicatiemiddel vrijwel verdwenen. Het huidige 'postkantoor' is een loketje in de Wijkse Brunawinkel.