Dorestad was een belangrijk handelscentrum. Door de ligging bij de splitsing van de Rijn en de Lek was deze plaats van groot belang. De macht van Utrecht zorgde ervoor dat dit niet zo bleef. Utrecht deed er alles aan om toegang te houden tot de belangrijke vaarwegen en dat begon na de afdamming van de Kromme Rijn in 1122 met het graven van nieuwe verbindingen. Alleen een belangrijke haven had ervoor kunnen zorgen dat Wijk bij Duurstede een grote stad kon worden. Misschien moeten we daar achteraf wel blij om zijn.

WATERWEGEN In Nederland waren tot ver in de negentiende eeuw vaarwegen belangrijker dan landwegen. Duitse steden waren via de Rijn en Lek verbonden met steden in Vlaanderen en Engeland. Ook waren de Duitse steden verbonden met Utrecht via de Kromme Rijn.  Door de functie als belangrijk knooppunt van handel werden stadsrechten verleend door ridder Gijsbrecht, heer van Abcoude op Sint Gregoriusdag (zaterdag 12 maart 1300). Niet aan Wijk bij Duurstede, maar aan de nederzetting Wijk, de naam die door de Wijkenaren nog steeds veel wordt gebruikt.

Vanwege de functie als havenplaats kreeg Wijk bij Duurstede stadsrechten.

KRAAN VOOR DE KROMMERIJNSTREEK Bijna vijf eeuwen lang was er een sluis/duiker om het water van de Rijn naar de grachten van Wijk bij Duurstede en de Kromme Rijn te leiden. Het huidige inundatiekanaal, een onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie, is pas in de negentiende eeuw aangelegd. Deze duikersluis was de belangrijkste 'kraan' voor de Kromme Rijnstreek en ver daar buiten. Om die reden was het ook jarenlang een twistpunt: wie de sleutel heeft, is de baas over het water. De duikersluis markeerde ook de overgang van Rijn naar Lek. In 1988 werd de duikersluis afgesloten bij een dijkverbetering en dicht gestort met beton. Nu is deze totaal verdwenen.

2022 Over twee jaar is de afdamming precies 900 jaar geleden en dat mag natuurlijk niet ongemerkt voorbij gaan. In samenhang met het project Sterke Lekdijk van de HDSR (Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden) is dit een mooie gelegenheid om hier aandacht aan te schenken en deze historische locatie van een blijvende markering te voorzien. Het project Sterke Lekdijk is gestart met het traject Wijk bij Duurstede-Amerongen in 2017. Rond 2026 zal dit deel van het 55 km lange traject langs de Rijn/Lek klaar zijn.

STERKE LEKDIJK In het kader van het project Sterke Lekdijk/Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden zijn er zogenaamde koppelkansen in te brengen. De Duikersluis wordt gezien als verloren erfgoed en zo kan een stukje cultuurhistorie weer zichtbaar worden gemaakt. Het doel is het verhaal van de 'canon van de dijk' vertellen en weer zichtbaar maken: de afdamming van de Kromme Rijn. Dit hangt samen met de ontginning van Langbroek en de aanleg van de Nederrijn en de Lek.

Frits van der Leije van het bestuur van de Historische KringTussen Rijn en Lek: „Meerdere personen en organisaties vinden dit een interessant idee en overleg met de HDSR (koppelkansen Sterke Lekdijk en herdenking sluiting 1122) en de gemeente is opgestart. Maar we zoeken steun, want hoe breder gedragen, hoe beter! Ook zijn we op zoek naar materiaal, waaronder foto's en tekeningen om een zo volledig mogelijk dossier over dit onderwerp te maken.” Kun je helpen, stuur dan een e-mail naar info@tussenrijnenlek.nl

Historische Kring Tussen Rijn en Lek
Foto: Historische Kring Tussen Rijn en Lek
Tekening inlaat duiker